Kennisbank over zomereczeem bij paarden
Zomereczeem is een terugkerende, seizoensgebonden huidaandoening bij paarden en pony’s. De aandoening ontstaat door een allergische reactie op beten van kleine Culicoides-knutten. Het is een overgevoeligheids reactie van het imuunsysteem waarvan de verschijnselen vooral in de huid zichtbaar zijn. Zomereczeem wordt daarom ook insectenbeetovergevoeligheid genoemd. Andere bekende namen zijn staart- en maneneczeem, SME, zomerjeuk en het Engelse sweet itch (sweetitch).
De klachten kunnen uiteenlopen van lichte jeuk en enkele afgebroken manenharen tot open huid, een kaalgeschuurde staart en ernstige onrust. Sommige paarden hebben vooral jeuk aan manen en staart. Bij andere paarden vallen juist de buiklijn, borst, oren of het hoofd op. Ook het verloop verschilt. Het ene paard reageert alleen tijdens een korte periode met veel knutten, terwijl een ander paard van het vroege voorjaar tot diep in het najaar bescherming nodig heeft.
Deze kennisbank geeft onafhankelijke en bronvermelde informatie over zomereczeem bij paarden. Je leest hoe zomereczeem ontstaat, hoe je de eerste symptomen herkent, wanneer knutten actief zijn en welke invloed wind, regen, stal, weide en seizoen hebben. Ook komen er veel meer onderwerpen en factoren uitgebreid aan bod.
Deze informatie vervangt geen lichamelijk onderzoek, diagnose of individueel behandeladvies door een dierenarts. Open, warme, pijnlijke, gezwollen of nattende huid en duidelijke veranderingen in eetlust, conditie of gedrag moeten professioneel worden beoordeeld.
Wat is zomereczeem bij paarden?Zomereczeem bij paarden is een allergische reactie op bestanddelen in het speeksel van kleine bijtende knutten. Deze insecten behoren tot het geslacht Culicoides. Alleen de vrouwelijke knutten nemen een bloedmaaltijd. Tijdens het bijten komt een kleine hoeveelheid speeksel in de huid terecht. Bij een gevoelig paard reageert het afweersysteem daar veel sterker op dan bij een paard zonder deze allergische gevoeligheid.- Zomereczeem herkennen: van de eerste jeuk tot huidbeschadigingHoe ziet zomereczeem bij een paard eruit? Veel mensen denken direct aan een volledig kaalgeschuurde staart en verdwenen manen. Dat is een herkenbaar beeld, maar vaak niet het begin. De eerste signalen kunnen zo klein zijn dat ze gemakkelijk als normaal insectengedrag worden gezien.
- Paard schuurt staart of manen: welke oorzaken zijn mogelijk?Een paard dat zijn staart of manen schuurt, heeft jeuk of irritatie. Het schuurgedrag vertelt alleen nog niet waardoor het ontstaat. Zomereczeem is een bekende oorzaak, maar zeker niet de enige.
Knutten bij paarden: klein insect, grote invloedKnutten zijn zeer kleine vliegende insecten. De soorten die zomereczeem veroorzaken behoren tot het geslacht Culicoides. Ze zijn vaak maar enkele millimeters groot en daardoor veel minder opvallend dan dazen, vliegen of gewone muggen.- Wanneer begint het zomereczeem seizoen?Het zomereczeemseizoen heeft geen vaste startdatum. In een zacht voorjaar kunnen knutten vroeg actief worden. Na een koude periode kan de activiteit later op gang komen. Het plaatselijke landschap en de weersomstandigheden maken eveneens verschil.
- Paard met zomereczeem binnen of buiten?Moet een paard met zomereczeem binnen of buiten staan? Daar bestaat geen antwoord op dat voor ieder paard en iedere locatie klopt. Een goed beschermde stal kan de blootstelling aan knutten sterk verminderen. Een warme, open en windstille stal kan juist veel insecten bevatten. Hetzelfde geldt voor de weide: een open en winderig perceel kan gunstiger zijn dan een drassige, sterk beschutte paddock.
- Eczeemdeken: barrière, comfort en dagelijkse controleEen eczeemdeken vormt een fysieke barrière tussen knutten en de huid. Een geschikte deken kan het aantal beten verminderen doordat de romp, hals, manenkam, buik en staartwortel worden afgeschermd.
- Factoren die zomereczeem en huidirritatie kunnen versterkenDe allergische reactie bij zomereczeem begint met knuttenbeten. Daarna kunnen zweet, warmte, zand en materiaal de al gevoelige huid extra belasten. Deze factoren veroorzaken niet automatisch de allergie, maar kunnen wel bepalen hoeveel ongemak het paard ervaart.
Voeding bij zomereczeem: gras, suiker, kruiden en supplementenZomereczeem ontstaat door een allergische reactie op knuttenbeten. Er bestaat geen overtuigend bewijs dat één voedingsmiddel bij alle paarden de primaire oorzaak is. Voeding blijft wel belangrijk voor de algemene gezondheid, lichaamsconditie en normale functie van huid en vacht.- Diergeneeskundige behandeling en natuurlijke ondersteuningZomereczeem kan niet bij ieder paard blijvend worden genezen, maar de klachten kunnen vaak wel sterk worden beperkt. Daarbij zijn drie onderdelen belangrijk: nieuwe knuttenbeten verminderen, ontsteking en jeuk onder controle krijgen en beschadigde huid zorgvuldig verzorgen.
- Wat langdurige jeuk met het gedrag van een paard doetZomereczeem is niet alleen een huidprobleem. Langdurige jeuk kan rust, concentratie, eten, sociaal gedrag en de omgang met mensen beïnvloeden.
- Rassen, erfelijkheid en herkomstZomereczeem kan voorkomen bij paarden en pony’s van ieder ras. Onderzoek laat wel zien dat erfelijke aanleg binnen bepaalde populaties een rol speelt. Ras is echter nooit de enige factor. Leefomgeving, plaatselijke knuttensoorten en leeftijd bij eerste blootstelling zijn eveneens belangrijk.
- Feiten en fabels over zomereczeemDat is een fabel. Zomereczeem is een individuele allergische reactie. Luizen, mijten en sommige schimmelaandoeningen kunnen wel overdraagbaar zijn.